Oray Keleş
Oray Keleş
Giriş Tarihi : 11-07-2019 16:55

Faiz mi Enflasyonu Yükseltir, Enflasyon mu Faizi?

oray@sakinca.com

Faiz mi Enflasyonu Yükseltir, Enflasyon mu Faizi?

"Yumurta mı tavuktan çıkar, tavuk mu yumurtadan" gibi bir soru olduğu düşünüyor olabilirsiniz ancak o kadar da karışık değil.  Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya'nın görevden alınma sebebini, hükümetin ısrarına rağmen faizi düşürmemesinden olduğunu açıkladı. Cumhurbaşkanına göre yüksek faiz, enflasyona sebep olmakta, bu da halkın refahına olumsuz etkide bulunmakadır. izmir eskort

Gerçekten de yüksek faiz enflasyona sebep olur mu? Veya yüksek enflasyon yüksek faize sebep olur mu? Her ikisi de mümkündür. Hangisinin hangisine sebep olacağı ekonomi politikalarına bağlıdır.

Yüksek faiz, bütçeye ek yüktür. Faiz gideri, para basılarak karşılanıyorsa bu durum enflasyonu arttırır. Şayet yüksek faiz halktan alınan vergiler ile ödeniyorsa ki bu durum toplam talebi de aşağı çeker, o zaman yerli para değerlenir, enflasyon da talep yetersizliğinden düşer.  Yerli paranın değerlenmesi de bir müddet sonra ithalatı arttırır, bu da dış ticaret açığına sebep olabilir. Bu hassas denge adeta ip üstünde yürümek gibidir.

Türkiye'nin kanayan yarası, AKP'den önce de var olan dolaysız vergilerin toplam vergilerdeki oranının düşük olmasıdır.  Kamu, ihtiyacı olan vergi gelirini malesef %80'lere ulaşan dolaylı vergilerden karşılamaktadır.  Türkiye, dolaylı vergilerde  sınırı çoktan aştı. Bunun en somut örneğini alkol ve tütün mamüllerine yapılan zamlardan görüyoruz. Bu kalemlerdeki vergi artışı, toplam vergi gelirini arttırmıyor, aksine düşürüyor.  Kamu harcamalarında da tasarrufa gidilmiyor ve bütçe açığını kapatmak için elde 3 tane yol kalıyor.

1- Gelir vergisini arttırmak

Türkiye ekonomisi artan nüfusuna rağmen 2019'da büyümeyecek. Binlerce şirketin işçi çıkarttığını, konkordato ilan ettiğini medyada okuyor, sokaklarda görüyoruz. İşsizliğin düzenli olarak arttığı bir ülkede gelir vergisini arttırmak mümkün değildir.

2- Borçlanmak

Türkiye'nin CDS'i 500'lerden 400'lerin altına inmiş olsa da bu oran hala oldukça yüksektir. Ekonomileri iflas etmiş Venezüela, Arjantin ve Ukrayna'dan sonra geliyoruz. Bu yüzden dolayı borçlanma maliyetlerimiz çok yüksek.  Zaten geçmişte alınmış olan borçları çevirmek için şuan daha yüksek faiz yükü altına girmekteyiz.

3- Para basmak

Daralan bir ekonomide bütçe açığını kapatmak için en son başvurulması gereken yöntemdir. Ekonomik daralma, toplam mal ve hizmet üretiminde azalma, hane halkının gelirinde düşüş, toplam talepte geri çekilme anlamı taşır. Toplam mal ve hizmet azalırken emisyondaki parayı arttırmak direk enflasyona sebep olur.   


Dönelim sorumuza.. Türkiye'de kamu gelirleri kamu giderlerini karşılayamadığı için yüksek faiz para basılarak ödenmekte, dolayısı ile enflasyonu arttırmaktadır. Merkez Bankası eski başkanı Çetinkaya, faizi düşürseydi bu sefer Türk Lirası ciddi değer kaybedecekti. Dövizin mevcut seviyelerde dengelenmesinin sebebi de %15 olarak ölçülen enflasyona karşı faizin %24'de olmasıdır.  Resmi verilere göre Türkiye, yatırımcıya senelik %9 reel faiz ödemektedir ki bu oran çok ciddi bir noktadır. Dünyada makul seviyeler %1-2 dolaylarıdır.  Bu yüzden düşük marjla çalışan bir işletme, biran evvel kapatıp sermayesini faizde değerlendirmek istemekte, bu durum da işsizliği arttırmakta, vergi gelirlerini düşürmekte, toplam mal ve hizmet miktarını azaltmaktadır.

Türkiye'nin bu anormal reel faiz yüküne katlanma zorunluluğu, doğrudan CDS puanıyla ilgilidir. Ekonomi yönetiminin Merkez Bankası'na baskı yapması CDS'i indirmek yerine aksine azdırmakta, yangına bir bidon daha benzin dökmüş olmaktadır.

Türkiye, başkanlık daha doğrusu tek adam sisteminin bedelini ödüyor. Bağımsız ve yetkili bir meclis, güçler ayrılığı ve tam şeffaflık sağlanmadıkça CDS düşmez ve bu yüksek risk yüzünden halkımız hergün daha da fakirler. Örnekleri dünyada mevcuttur.

Türkiye, vergi gelirleri düştükçe artan faiz yükünü, para basarak taşımaya çalışacak, bu da ilerde daha yüksek enflasyona ve ardından kur sıçramalarına yol açacaktır.
Mesele ne Merkez Bankası başkanını ne de Hazineden Sorumlu Bakanı değiştirmekle çözülmez. Mesele sistemdedir..

NELER SÖYLENDİ?
@
Oray Keleş

Oray Keleş

DİĞER YAZILARI Korona bir soğuk savaş mı? 22-04-2020 14:30 5G Mutasyonu 10-04-2020 19:21 Para basmak ve enflasyon 02-04-2020 18:12 Hani insan ihtiyaçları sınırsızdı! 25-03-2020 22:29 Artık komplo diyemessiniz, yeni düzen kapıda! 23-03-2020 12:48 Verginin amacı ne olmalı? 12-03-2020 16:11 Çin Ticaret Savaşını Kaybetmiştir 16-02-2020 11:34 Evlilik Sektörü 13-01-2020 14:07 Asgari Ücret 10 bin TL Olur mu? 28-12-2019 14:30 Dünya ekonomisi niçin büyümüyor? 17-12-2019 14:17 2020 yaklaşırken ekonomideki olası riskler 13-12-2019 15:05 TEK ADAM! 24-10-2019 15:29 Domuz Eti 23-10-2019 13:44 Faiz düşüyor ama dolar çıkmıyor 27-09-2019 01:06 Yanan Orman Değil Sensin 22-08-2019 17:15 Faiz mi Enflasyonu Yükseltir, Enflasyon mu Faizi? 11-07-2019 16:55 Yerel Seçim Sonuçlarının İzmir'e Olası Etkisi 01-07-2019 13:58 Türkiye Atlantik'demi Kalmalı, Eksen Kaydırıp Asya'ya mı Dönmeli? 08-06-2019 13:42 Vatan Partisi 19 Mayıs Kutlamalarına Katıldı 19-05-2019 12:29 İzmir'de bir Paris 08-05-2019 21:03 Erdoğan'nın Manevraları 25-04-2019 21:50 Birbirine benzemezler ittifakı 18-04-2019 17:17 S 400 krizini fırsata çevirebilmek 16-04-2019 23:31 Beka Sorunu 10-04-2019 01:02 Muhtarlık Seçimleri Kaldırılmalı 02-04-2019 21:35 Swap işlemleri ile ekonomiye verilen zarar! 28-03-2019 23:04 Seçimden Sonra Dolar Ralli Yapacak! 15-03-2019 13:17 Yaz yaklaşırken dolandırıcılara dikkat! 10-03-2019 01:52 Üretim Ekonomisi Gerçeği 01-03-2019 13:08 Avro'nun Amirali Almanya'nın Çıkmazı 23-02-2019 18:35 Yol yaparak trafik sorunu çözülemez! 12-02-2019 00:51 Aman Yine Yanlış Ata Oynamayalım! 27-01-2019 17:04 Trump Deli mi? 22-01-2019 23:47 Dış Borç Meselesi 16-01-2019 22:46 Kürt Seçmen 08-01-2019 02:02 Duvar! 05-01-2019 19:00 İçkiye zam tütüne vergi kıyağı! 01-01-2019 22:48 Asgari Ücret Paradoksu 24-12-2018 01:42 Ekim Alptekin'nin FETÖ Mücadelesinde Neler Oluyor 20-12-2018 01:24 AB Bu Hale Nasıl Geldi! 18-12-2018 11:27 İzmir CHP'nin Kalesi mi? 10-12-2018 01:57 Yerel seçimler yaklaşırken 07-12-2018 01:58 Fransa'da Sorun Vergiler Değil 03-12-2018 11:35 Sarı Yelekli Eylemi 27-11-2018 23:54 Göçmen Sorununun Bize Öğretemedikleri 22-11-2018 17:59 Yaşananlar Ne Bir Ekonomik Daralma Ne de Bir Krizdir 20-11-2018 00:37 Dolar pahalı olmak zorundadır! 08-11-2018 23:15 Döviz kuru düşüyor, sevinelim mi üzülelim mi? 22-10-2018 02:04 Ekonomik Kalkınma İçin Atılması Gereken En Önemli Adım! 16-10-2018 03:56 Yaz saatinde kalmak ya da kalmamak 04-10-2018 00:11 Yeni ekonomik düzende, gelir dağılımını adil yapabilmek için fikrim var! 26-09-2018 00:04
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor2653
  • 2Başakşehir FK2653
  • 3Galatasaray2650
  • 4Sivasspor2649
  • 5Beşiktaş2644
  • 6Alanyaspor2643
  • 7Fenerbahçe2640
  • 8Göztepe2637
  • 9Gaziantep FK2632
  • 10Denizlispor2631
  • 11Antalyaspor2630
  • 12Gençlerbirliği2628
  • 13Kasımpaşa2626
  • 14Konyaspor2626
  • 15Yeni Malatyaspor2625
  • 16Çaykur Rizespor2625
  • 17MKE Ankaragücü2623
  • 18Kayserispor2622
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
E-GAZETE
Uçak seferleri ne zaman başlıyor? Hangi tarihte uçuşlar başlayacak?
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Hükümetin Korona Virüs Salgını yönetimini nasıl buluyorsunuz?
E-Bülten Kayıt