Oray Keleş
Oray Keleş
Giriş Tarihi : 02-04-2020 18:12
Güncelleme : 02-04-2020 18:34

Para basmak ve enflasyon

Covid 19 isimli virüs, dünyadaki tüm ezberleri bozdu. Ne doktorlar, ne stratejistler ne de ekonomistler tek bir noktada buluşamıyor. Her akşam televizyonlarda aynı konu tartılışırken halkın kafası iyice karışıyor. Ben de çorbada tuzum olsun diyerek Türkiye'nin içine düştüğü ekonomik darboğazdan bir çıkış yolu tartışacağım.

Öncelikle şunu belirtmeliyim ki sanayi devriminden bu yana kapitalizm hiç böyle bir sorun ile karşılaşmamıştı. Tüm iktisadi ezberlerin bozulduğu günlerdeyiz. 2008 krizinde FED'in bilançosunu 4 katına çıkartması, gerek petrol, gerek altın fiyatlarına yansımıştı ancak bugün bu oranın 12 katı olduğu tahmin edilirken petrol tarihinin dip noktalarında.. Aynı şekilde FED faizi neredeyse sıfıra çekmiş iken USD hala değerli ve değer kazanmakta borsalardan ise para kaçışları sürmekte.

Mevcut tablo bu şekilde iken birçok tanınmış iktisatçı, merkez bankalarının para basmasına karşı çıkıyor, neymiş, hiper enflasyona sebep olurmuş. Zaten şuan halihazırda merkez bankaları piyasalara ciddi şekilde para vermekteler, gelişmiş piyasalarda ortada enflasyon falan da yok. Evet son 15 gündür Türkiye'de enflasyonda kıpırdanma var ama bunun sebebi dövizdeki artış. Dünyada rezerv paralar bollaşırken bizde dövizin artıyor olmasının sebebi sadece Korona Virüs ile bağdaştırılmamalı. Türkiye ekonomisi, virüsden evvel de aşırı kırılgandı. CDS verileri bunu açıkca gösteriyordu. Kişisel kanaatim, şayet bu virüs olayı ortaya çıkmasaydı, döviz yine aynı şekilde yükselmiş olacaktı.

MB para basmalı mı?

Kısmı karantina süreci, ekonomide vergi gelirlerini sildi süpürdü. Petrol fiyatlarındaki düşüş, pompaya çok az yansıtıldı, akaryakıttan alınan verginin oranı arttırıldı. Akaryakıt satışları da azalınca bu kalemden fazla birşey beklenmemeli. Bu para bolluğunda dışarıdan borçlanmak da pek kolay görünmüyor. CDS 600'lere ulaşarak yeni rekorlara imza atmakta. IMF ile masaya oturma seçeneğine hükümet sıcak bakmıyor. Uzun lafın kısası geriye tek bir seçenek olan para basmak kalıyor.

Para basmak enflasyon yaratır söylemi doğru değildir. Önemli olan bu paranın nerede harcanacağıdır. Şüphesizdir ki CDS'lerin çok yüksek noktalarda seyretmesi, para basıldığında dövizde yukarı yönlü sert hareketlere sebep olacak. Buna katlanmak zorunda kalacağız. Halkımız evlerinde şuan sadece zorunlu tüketim yapmakta. Para basılarak yapılacak olan transferin gideceği yer belli. O halde, devlet zorunlu tüketim mallarının üretimini teşvik edecek, gerekirse üretimi kendisi üstlenecek, basılan paranın ithal ürünlere, turistik gezilere, yabancı iştirakli AVM'lere gitmesini engelleyecek.  Basılan paranın karşılığı üretim gerçekleştirilir ise enflasyon olmayacaktır. Benim önerim bu yoldur.

Diğer bir yöntem ise Küba'da uygulanan çift para sistemidir. Küba'da turistler ve uluslararası ticaret için kullanılan bir milli para bir de konvertıbl olmayan ikinci bir para birimi bulunur. Sadece yurt içinde geçerli olan bu para birimi Küba vatandaşları tarafından zorunlu ihtiyaçları karşılamak için kullanılır.  Devlete ait belli tanzim noktalarında geçerlidir. Hükümet dar gelirli ve ihtiyaç sahiplerine ikinci bir para birimi ile sadece zorunlu ihtiyaçlarda geçerli bir para üretebilir.

Yukarıda yazdığım öneriler, Türk ekonomisini kurtarmaya yetmez, sadece önümüzdeki zorlu süreci daha az sıkıntı çekerek yaşamamızı sağlar. Türk ekonomisinin sorunları çok daha ciddidir ve kısa vadede toparlanması hiç de kolay değildir.  Akp iktidarı, verdiği tahahütler ile bu ülkenin önümüzdeki 25 yılını ipotek altına sokmuştur. Mevcut dış borç, mütehait firmalara yapılan tahahütler, verilen beyin göçü ile kaybolan beşeri sermaye ve üstüne virüs belası sonucu durma noktasına gelen ekonomimiz. İdlip, Libya ve Doğu Akdeniz'de sürmekte olan askeri harcamaları ve halandaha beslemek zorunda olduğumuz ve sayısı hergün artmakta olan mültecileri de hesaplar isek virüs belasından sonra çok ama çok çalışmamız gerekecek.

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Zeren 2 ay önce
Mütehait firmalara yapılan tahahütlerden dolayı ekonomimiz batmadı zaten oray bey
efe gural 2 ay önce
Devlet halkına yardım edeceğine, halktan yardım istedi.
deprem olur halktan yardım istenir
felaket olur halktan yardım istenir
kriz çıkar halktan yardım istenir
salgın olur halktan yardım istenir
EE devlet niye var o zaman
Oray Keleş

Oray Keleş

DİĞER YAZILARI Korona bir soğuk savaş mı? 22-04-2020 14:30 5G Mutasyonu 10-04-2020 19:21 Para basmak ve enflasyon 02-04-2020 18:12 Hani insan ihtiyaçları sınırsızdı! 25-03-2020 22:29 Artık komplo diyemessiniz, yeni düzen kapıda! 23-03-2020 12:48 Verginin amacı ne olmalı? 12-03-2020 16:11 Çin Ticaret Savaşını Kaybetmiştir 16-02-2020 11:34 Evlilik Sektörü 13-01-2020 14:07 Asgari Ücret 10 bin TL Olur mu? 28-12-2019 14:30 Dünya ekonomisi niçin büyümüyor? 17-12-2019 14:17 2020 yaklaşırken ekonomideki olası riskler 13-12-2019 15:05 TEK ADAM! 24-10-2019 15:29 Domuz Eti 23-10-2019 13:44 Faiz düşüyor ama dolar çıkmıyor 27-09-2019 01:06 Yanan Orman Değil Sensin 22-08-2019 17:15 Faiz mi Enflasyonu Yükseltir, Enflasyon mu Faizi? 11-07-2019 16:55 Yerel Seçim Sonuçlarının İzmir'e Olası Etkisi 01-07-2019 13:58 Türkiye Atlantik'demi Kalmalı, Eksen Kaydırıp Asya'ya mı Dönmeli? 08-06-2019 13:42 Vatan Partisi 19 Mayıs Kutlamalarına Katıldı 19-05-2019 12:29 İzmir'de bir Paris 08-05-2019 21:03 Erdoğan'nın Manevraları 25-04-2019 21:50 Birbirine benzemezler ittifakı 18-04-2019 17:17 S 400 krizini fırsata çevirebilmek 16-04-2019 23:31 Beka Sorunu 10-04-2019 01:02 Muhtarlık Seçimleri Kaldırılmalı 02-04-2019 21:35 Swap işlemleri ile ekonomiye verilen zarar! 28-03-2019 23:04 Seçimden Sonra Dolar Ralli Yapacak! 15-03-2019 13:17 Yaz yaklaşırken dolandırıcılara dikkat! 10-03-2019 01:52 Üretim Ekonomisi Gerçeği 01-03-2019 13:08 Avro'nun Amirali Almanya'nın Çıkmazı 23-02-2019 18:35 Yol yaparak trafik sorunu çözülemez! 12-02-2019 00:51 Aman Yine Yanlış Ata Oynamayalım! 27-01-2019 17:04 Trump Deli mi? 22-01-2019 23:47 Dış Borç Meselesi 16-01-2019 22:46 Kürt Seçmen 08-01-2019 02:02 Duvar! 05-01-2019 19:00 İçkiye zam tütüne vergi kıyağı! 01-01-2019 22:48 Asgari Ücret Paradoksu 24-12-2018 01:42 Ekim Alptekin'nin FETÖ Mücadelesinde Neler Oluyor 20-12-2018 01:24 AB Bu Hale Nasıl Geldi! 18-12-2018 11:27 İzmir CHP'nin Kalesi mi? 10-12-2018 01:57 Yerel seçimler yaklaşırken 07-12-2018 01:58 Fransa'da Sorun Vergiler Değil 03-12-2018 11:35 Sarı Yelekli Eylemi 27-11-2018 23:54 Göçmen Sorununun Bize Öğretemedikleri 22-11-2018 17:59 Yaşananlar Ne Bir Ekonomik Daralma Ne de Bir Krizdir 20-11-2018 00:37 Dolar pahalı olmak zorundadır! 08-11-2018 23:15 Döviz kuru düşüyor, sevinelim mi üzülelim mi? 22-10-2018 02:04 Ekonomik Kalkınma İçin Atılması Gereken En Önemli Adım! 16-10-2018 03:56 Yaz saatinde kalmak ya da kalmamak 04-10-2018 00:11 Yeni ekonomik düzende, gelir dağılımını adil yapabilmek için fikrim var! 26-09-2018 00:04
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor2653
  • 2Başakşehir FK2653
  • 3Galatasaray2650
  • 4Sivasspor2649
  • 5Beşiktaş2644
  • 6Alanyaspor2643
  • 7Fenerbahçe2640
  • 8Göztepe2637
  • 9Gaziantep FK2632
  • 10Denizlispor2631
  • 11Antalyaspor2630
  • 12Gençlerbirliği2628
  • 13Kasımpaşa2626
  • 14Konyaspor2626
  • 15Yeni Malatyaspor2625
  • 16Çaykur Rizespor2625
  • 17MKE Ankaragücü2623
  • 18Kayserispor2622
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
E-GAZETE
Uçak seferleri ne zaman başlıyor? Hangi tarihte uçuşlar başlayacak?
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Hükümetin Korona Virüs Salgını yönetimini nasıl buluyorsunuz?
E-Bülten Kayıt